fbpx

Kundër solidaritetit!

Filip Kletnikov

Filip Kletnikov 200x250Vdekja është shndërruar në statistikë, një raport, një monedhë tjetër me të cilën tregtojnë pushteti politik por edhe ekonomik (bankar dhe sektori privat i farmaceutikës): për të parët vdekja është e keqe për imazhin, për të dytët një shans për fitime (astronomike).

"Të jetosh nuk është asgjë e re, por gjithashtu edhe të vdesësh" - këto janë fjalët e fundit të poetit të famshëm rus Sergei Eesenin. Sidoqoftë, nëse vëzhgojmë krizën e maskaradës karantinë që është shfaqur në publikun në mbarë botën (e cila, si çdo gjë tjetër që lind nga "bota e bardhë", te ne vërshoi pa kritika dhe sipas parimit të inercisë), në mënyrë të pashmangshme krijohet përshtypja se vdekja është diçka e re, dhe emri i saj (ose mbiemri) është COVID-19.

Virusi i ri enigmatik papritmas u bë "top celebrity", lajmet e fundit; njoftimet për numrin e vdekjeve dhe rasteve të reja të infektuara të kujtojnë raportet e fushës së betejës, dhe funksioni demagogjik (edukues, disiplinues dhe qortues) i mediave përqendrohet në masat (jo) popullore të karantinës dhe mbajtjen e maskave. Duke vepruar kështu, siç është rasti me çdo demagogji, kritikët e saj dhe "të pabindur" jo vetëm që u stigmatizuan në mënyrë psiko-sociale përmes presionit dhe fushatës së opinionit publik, por gjithashtu u gjendën nën presionin legjislativ (përmes ligjit të mbajtjes së maskave në të hapur). Duke vepruar kështu, konceptiqendror real me të cilin shërbehen ithtarët e absolutizmit të maskave (mbajtja e maskave kudo) dhe karantinës/izolimit është "solidariteti".

Shtrohen pyetjet vijuese të ndërlidhura: çfarë është solidariteti në përgjithësi, cilat janë parakushtet dhe motivet që të (mos) jemi solidar, përkatësisht pse (nuk) jemi solidar?

Vdekja dhe njeriu

Para se të kalojmë në pyetjet e mësipërme, është e nevojshme të thuhet diçka më shumë për përjetimin e vdekjes. Vdekja është në të njëjtën kohë një nga përvojat më traumatike, por edhe më të fuqishme, më të lëvizshme njerëzore. Është përvojë ekzistenciale intime dhe e mundimshme që përcakton jetën në një mënyrë jashtëzakonisht të polarizuar: nga njëra anë, na bën të vetëdijshëm për veçantinë e saj, çmueshmërinë edhe për njerëzimin tonë personal sublim (sepse me vdekjen njeriu është më autentik dhe sublim se sa "perënditë"/"perëndia" që janë idealisht të përjetshëm, por si të tillë në të njëjtën kohë të paaftë për të përjetuar çastin e pa përsëritshëm unik dhe pasionin, karakteristikë vetëm e njerëzve kalimtarë). Nga ana tjetër, vdekja, me pashmangshmërinë e saj të pamëshirshme, por edhe brutalitetin me të cilin di të kaplojë jetën, e bën individin të ndjehet/konsiderojë jetën si të pakuptimtë dhe të pavlefshme, dhe të gjithë ekzistencën me të cilën ai është i rrethuar si absurde, konfuze dhe armiqësore (ekzistencializëm, nihilizëm).

Për më tepër, siç e vuri në dukje edhe Sigmund Frojd, përvoja e vdekjes është e ndryshme nga kuptimi i zakonshëm i përvojës, e cila është gjithmonë përvojë personale, në kuptimin se gjithçka që përjetojmë, e përjetojmë në lëkurën tonë. Vdekjen, megjithatë, nuk mund ta përjetojmë mbi veten, sepse kjo do të thotë fund i përvojës: ajo gjithmonë është e dikujt tjetër vdekje e huaj.

Ajo që, megjithatë, është më e rëndësishme në kontekstin tonë, është intimiteti i përvojës së vdekjes, i cili çon ose në komunikim pozitiv me tjetrin, bazuar në bashke ndjenjën ose në ndarje negative prej saj, duke arritur kulmin në pandjeshmëri.

Vdekja, publiku dhe politika

Shumica nga e lartpërmendura mund të duket shumë evidente, sepse është reflektim me të cilin gjithë ne disponojmë në bazë të njerëzimit tonë. Megjithatë, është e nevojshme si përkujtim në një kohë kur vdekja nga personale gjithnjë e më tepër po bëhet fenomen publik - politik. Vdekja është shndërruar në statistikë, raport, edhe një monedhë tjetër me të cilën tregtojnë pushteti politik por edhe fuqia ekonomike (sektori bankar dhe sektori privat i farmaceutikës): për të parët vdekja është e keqe për imazhin, për të dytët një shans për përfitime (astronomike).

Protiv solidarnostaBurimi: hbr.org

Ndërkaq, ata që vdesin (dhe nuk janë pjesë e institucioneve politiko-ekonomike) ose janë të detyruar të pranojnë rolin e tyre të pjesëmarrësve dhe vëzhguesve ngurrues, të tele-dirigjuar në shou (jo) reale mbi të cilën ata nuk kanë pothuajse asnjë kontroll, ose janë shkëputur negativisht/apatikisht nga një ngjarje që mbingarkon aftësinë e tyre për reagim dhe mirëkuptim. Të parët përfshirë në mënyrë centripetale përfshihen në stigmatizimin mediatik të orkestruar të skeptikëve dhe të pabindurve, këta të fundit ose mohojnë realitetin e ri, realitet absurd i pa favorshëm ("nuk ka virus") ose ndërmarrin rol hibrid të vëzhguesve negatorë ("virusi është komplot për realizimin e të dyja qëllimeve”).

Solidaritet?

Këtu vijmë tek pyetja: sa kanë kuptim thirrjet për solidaritet në një realitet shoqëror në të cilin realiteti i vdekjes dhe dimensioni i saj personal-njerëzor reduktohen në mbrojtjen e imazhit të politikanëve dhe legjitimitetin e sistemit politiko-ekonomik? Sa kanë kuptim thirrjet për solidaritet në një sistem politik-ekonomik që është gjithçka, përveç jo solidar?

Fjala "solidaritet" vjen nga latinishtja solidus që do të thotë "e tërë, e plotë", përkatësisht in solido - "në tërësi". Kështu, solidariteti - ndryshe nga keqardhja, është kategori politiko-shoqërore, dhe jo personale. Ekzistenca dhe logjika e tij varen nga ajo sa mirë funksionon sistemi politiko-shoqëror në tërësi. Funksionimi si tërësi, nga ana tjetër, nënkupton ngarkesë proporcionale e pjesëve, në përputhje me kushtetutën, qëndrueshmërinë e tyre kornizë të tërësisë. Nëse ngarkesa është jo proporcionale në një presion të caktuar, pjesët natyrshëm do ta refuzojnë të tërën me anë të një shpërthimi ose implozioni; keto rregulla janë univerzale - vlejnë për të gjitha sistemet bazuar në relacionin e tërësisë së pjesëve, pavarësisht nëse ato janë arkitektonike, organike, sociale, etj.

Mirëpo, në "demokracinë" neoliberale, barra e solidaritetit në vend se të vendoset në një monolit të fortë financiar-korporatash, është drejtuar drejt pjesës më të prekshme shoqërore të piramidës sociale: njeriut të thjeshtë. Ndikimi i punëve me pagë të ulët dhe të pasigurt nga karantina dhe izolimi, në vend se ndonjë paarsyeshmëri dhe "injorancë e turmës", janë arsyeja kryesore që nxiti rezistencë ndaj këtyre "masave të solidaritetit" në Evropë dhe Shtetet e Bashkuara. Mirëpo te ne, mesazhet "unë mbaj maskë", "kujdesem për veten dhe të tjerët", etj. duken si një farsë hipokrite, qesharake dhe propagandë Oruelliane kur transmetohen nga gjigandët e korporatave mediatike si T-Mobile dhe "A1-On", të cilët së pari ju sulmojnë paqen e paktë të izoluar në shtëpi, duke ju paralajmëruar në të gjitha mënyrat e mundshme (telefon, televizion) për një vonesë të parëndësishme të pagimit të faturës me kërcënimin e kamatave drakoniane! Sulmi ndaj "të rinjve", si transmetues të virusit për shkak të papërgjegjshmërisë së tyre (!?) ndaj të moshuarve (të cilës fatkeqësisht i bashkohen disa ekspertë mjekësorë) është në vetvete një akt i pamatur, i keqkuptuar dhe antisocial ndaj një brezi të tërë: nëse autoriteteve vërtet do t'u vinte keq dhe (besnikëve ndaj tyre!) ekspertëve dhe mediave për popullatën e moshuar, të parët nuk do ta linin atë pa vaksina për gripin atëherë kur i duhen më së shumti, dhe të dytët të heshtin zëshëm për këtë ose të derdhin lot krokodili, duke fshehur paaftësinë dhe neglizhencën e autoriteteve me përrallën "rini e çmendur"!

Perspektivë e zhvendosur!

Me histerinë publike që rrethon masat e koronës dhe (mos) respektimin e tyre, të paktën dy gjëra të rëndësishme janë harruar: së pari, edhe pse vdekja është (akoma!) trans-sociale ("Totentanz! ”) - të vdesësh, nuk është. Kjo është pjesë e jetës dhe është e shënuar nga ana shoqërore dhe ekonomike; cilësia e saj varet nga klasa socio-ekonomike të cilës i përkasin të vdekurit. Së dyti, njerëzit vdesin nga gjëra të tjera (shpesh gjëra më të tmerrshme), jo vetëm nga COVID-19. Të ngarkohet, në mënyrë eksplicite ose implicite, fajin për vdekjen e qytetarëve më të rrezikuar shoqëror, të zakonshëm ("populli ditëzi në punë!" - Racin) dhe të rinjve, ndërsa amniston/nivelizon fajin e industrisë, zgjerimi i pakontrollueshëm i ndërtimeve (ndotja, ekocidi) dhe kapitali (shfrytëzimi ekonomik dhe mjerimi) nuk është ndërgjegjshmëri, por një farsë e neveritshme hipokrite. Këta dy faktorë tregojnë në çështjen që është thelbësore për të kuptuar psikologjinë e solidaritetit: qoftë socio-ekonomike individi (nën)mesatar mund të jetojë me dinjitet - dhe të vdesë?

Adam Smith, themeluesi i idesë së tregut të lirë i cili konsiderohet baza e ekonomisë së "lirë", kapitaliste, nuk kishte asnjë dilemë kur vuri themelin psikologjik të ekonomisë si një fenomen i drejtuar nga forcat themelore të interesit personal; e njëjta gjë vlen edhe për shoqërinë në përgjithësi. A është njeriu i zakonshëm, i përballur ekskluzivisht me motivim negativ-represiv (presioni i opinionit publik, stigma e fajit, sanksionet ligjore) është në interesin e tij për të treguar solidaritet me një sistem politik-ekonomik që e shfrytëzon dhe margjinalizon atë në rrethana normale dhe abnormale (kriza financiare nga 2008, kriza aktuale e të covid-it)?

A i ofron "tërësia" individit motive reale pozitive për solidaritet, të përshtatshme me nevojat dhe vendin e tij në shoqëri? Nëse jo, atëherë "ndërgjegjja publike" nuk ka absolutisht asnjë të drejtë morale për ta akuzuar dhe gjykuar atë për veprimet e tij!

 

Ju lutemi lexoni rregullat para se të komentoni ose shkarkoni tekstin
Shënim: Pikëpamjet dhe qëndrimet e shprehura në këtë artikull janë të autorit dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht pikëpamjet e Institutit për Studime të Komunikimit ose donatorit.

Revizionimi i historisë: midis ndryshimit dhe harr...
Liria e fjalës nuk duhet të ngufatet
 

Komente

Për momentin nuk ka komente. Bëju i pari me komentin tënd!
Anonim
E shtunë, 08 Maj 2021

  • Blogo +

    Bashkohuni me ekipin e bashkëpunëtorëve dhe sugjeroni një temë ose dërgoni një tekst, me foton tuaj dhe një biografi të shkurtër në info@iks.edu.mk.

    Lexo më shumë

  • Udhëzime +

    Tekstet duhet të përmbajnë ndërmjet 900 dhe 1300 fjalë dhe duhet të shkruhen në paragrafë të shkurtër, në një stil të kuptueshëm dhe joformal.

    Lexo më shumë

  • Shkarko +

    Ne dëshirojmë të nxitim një debat të shëndetshëm në lidhje me interesin publik dhe për këtë arsye t'i inkurajojmë lexuesit të lënë komente të arsyeshme dhe konstruktive në të gjitha blogјet tona, përfshirë edhe kritika të forta.

    Lexo më shumë

  • 1

Na ndiq