Се крчка решение за името по примерот на Договорот со Бугарија

проф. д-р Ѓорѓи Спасов

Gjorgji Spasov 200x250Потпишување договор за добрососедство со Грција, по примерот со Бугарија, на Грција ѝ обезбедува гаранција од немeшање во внатрешните работи, а не задира во идентитетот на македонската нација.

Министерот за надворешни работи на Грција Коѕијас, во разговор со Никола Груевски изјавил дека „разликите околу името со Грција можно е да бидат надминати по примерот на Договорот за пријателство што го постигна Македонија со Бугарија“. Оваа изјава на Коѕијас е добар индикатор за тоа што би било прифатливо за Грција, а што не задира во идентитетот на македонската нација и држава.

Кога Коѕијас рекол (ако рекол) дека едно такво решение би можело да биде излез и во спорот околу името со Грција, веројатно мислел на тоа дека употребата на зборот Македонија во името на нашата земја треба јасно да означува нешто друго за разлика од античка Македонија или од целата територија на географскиот регион Македонија. А тоа значи дека и за нив не е спорна употребата на придавката „македонски“ од наша страна за јазикот или за било што друго кога е појаснето дека е тоа така според Уставот на нашата земја, односно дека е тоа наша автономна определба, наше изјаснување и национално чувство. Со тоа тој всушност рекол дека ние треба да престанеме од Грција да бараме таа да ни ги признава јазикот или идентитетот бидејќи за тоа не се преговара, ниту е таа надлежна за тоа. Во оваа смисла, Коѕијас неодамна изјавил дека „Никогаш не сум кажал дека спорот околу името е поврзан со јазикот или со други прашања.“

Ова значи дека ако се постигне компромис, со додавка која „јасно ќе ја разликува“ државата Македонија од територијата на Античка Македонија и на регионот Македонија, сите други прашања ќе бидат надминати со потпишување на Договор за пријателство и добрососедство меѓу Грција и Македонија со истите или со слични формулации и членови каков што е и Договорот со Бугарија.

Нова состојба во Грција и Македонија

Постигнувањето компромис за разликите околу името, во изминатите 27 години беше блокирано од двете страни заради различни причини. Но, во меѓувреме се случија три нешта.

Прво. Во писмо до генералниот секретар на ОН, испратено од тогашниот министер за надворешни работи Антонио Милошоски во 2008 година, Македонија објави дека „покрај сите отстапки кон Грција од страна на Македонија, со цел да се најде решение за разликите околу името, била и понудата од македонска страна, пред самитот на НАТО во Букурешт да се прифати име на земјата за меѓународна употреба кое би гласело „Република Македонија (Скопје)“, кое, ако би било прифатено од Грција, би се ставило на референдум за усвојување од страна на граѓаните на Македонија“. Тоа беше знак дека тогашниот премиер Груевски и тогашниот претседател на државата Црвенковски, иако потоа тоа беше демантирано од Груевски, официјално се согласиле на уставното име, за меѓународна употреба, да му се додаде географска одредница, со цел да биде надминат спорот со Грција.

Второ. Во меѓувреме и во Грција беше постигнат нов национален консензус за разликите околу името и беше објавено дека за Грција би било прифатливо „сложено име“ во кое ќе биде содржано името Македонија.

И трето. По поразот на националистичката политика на Груевски на 11 декември 2016, стана јасно дека новата власт во Македонија е подготвена да се бара решение за разликите околу името со кое нашата земја ќе гарантира дека нема иредентистичи намери, односно територијални претензии кон било кој сосед, ниту аспирации да го присвојува античкото минато и во него да ги бара корените на современата македонска нација, која реално има словенски корени и говори македонски јазик како дел од словенската група на јазици.

resenie za imeto po primerot na dogovorot so BG

Груевски немал непомирливи разлики околу името со сегашната власт

Наспроти долгогодишната националистичка реторика на Груевски во стилот: „глава даваме - име не даваме“, од бомбите на Заев граѓаните дознаа и дека во разговор меѓу Мијалков, Груевски и Антонио Милошоски, се разговарало да ѝ се понуди на Грција компромис околу име „Независна Република Македонија (Горна)“ или нешто слично на тоа.

Со тоа, стана јасно дека наспроти јавно „непомирливите разлики“ меѓу сегашната власт и опозицијата која сега ја води Груевски, постои голема блискост во гледањата околу тоа како би можел да биде решен овој проблем, за Македонија да стане членка на НАТО и на ЕУ.

По поразот на Груевски на парламентарните, а особено на локалните избори, постои поголем оптимизам за решавање на овој проблем и во Грција. Грчкиот министер Коѕијас неодамна дури изјави дека „би било добро тој проблем да се реши во следните шест месеци бидејќи потоа Грција влегува во нов изборен циклус“.

Некои од светските медиуми наведуваат и дека решението за името би можело да биде една од додавките кои се споменувале досега на преговорите, како: Горна, Нова или Северна.

Бидејќи сега е познато дека под покровителство на Метју Нимиц во ОН се разговара само за разликите околу името и за ништо друго, останува да се изнајде формулација за меѓународно име на Македонија.

Поволни геополитички околности

Новата влада на Македонија ја има привилегијата за исчекор во таа насока и заради меѓународните околности. САД и натаму сметаат дека „линијата на огнот меѓу Русија и Македонија минува низ Македонија“ и тие се заинтерсирани за итно решавање на овој спор кој ја спречува Македонија да стане членка на НАТО и со тоа ја спречува и конечната стабилизација на Балканот. А ЕУ, по Брегзит и соочувањето со криза во сопственото опстојување, е исто така заинтересирана за исчекор со кој ќе се откочи процесот на нејзиното проширување. Оттука, европаратеникот Иво Вајгл веќе навестува дека се постигнати некакви начелни договори со лидерите на парламентарните партии од Македонија да се сретнат и да разговараат во комплексот Жан Моне во близина на Париз, каде што треба да се постигне договор меѓу нив за сериозен исчекор во насока на приклучувањето на Македонија кон ЕУ.

Фаќајќи го возот на промените и претседателот Иванов, кој до вчера зборуваше „гледај Русија - пиши Македонија“ и на кого срцето му чукаше за Ердоган, деновиве даде интервју за англискиот дневник „Телеграф“ во кое ја потсетува ЕУ на „руската опасност за Балканот“ и дека отсуството на ангажман на ЕУ на Балканот било повик за Русија и Кина да го заземат тој простор.

Премиерот Заев, пак, веќе изјави дека Метју Нимиц е поканет да ја посети Македонија до крајот на ноември со цел да продолжат и да се забрзаат разговорите за разликите околу името меѓу Грција и Македонија.

Се` на се`, се крчка решение за проблемот со името. Тоа го најaвува и потпретседателот на Владата Бујар Османи, кој деновиве изјави дека „спорот со името ќе се реши многу бргу“.

Секако, оваа одлука и целиот овој процес нема да бидат лесни за новата влада. За решавање на овој спор, на премиерот Заев ќе му биде потребна исто толкава храброст каква што покажа за победа на националистичкиот режим на Груевски. Но, откако Заев со својот тим во мошне кус рок од формирањето на владата успеа да ги подобри односите со соседите, да добие меѓународна поддршка за својата политика и да обезбеди внатрешна кохезија во земјата преку концептот „едно општество за сите“, правењето исчекор во насока на решавање на овој најзначаен проблем за Македонија ќе значи стабилизирање на сите придобивки од новата влада досега и ново поглавје во историјата на Македонија.

Поддршка од меѓународната јавност и од граѓаните

Затоа, откако Заев и тимот околу него ќе се убедат дека постои некое, за нас и за Грците, прифатливо решение, тогаш не треба да одолговлекуваат со разговорите.

Прво.  Македонија,  од пасивна треба да премине во активна позиција за решавање на овој спор и владата наместо да чека предлози како досега, да излезе јавно и да ја соопшти новата ненационалистичка позиција на Македонија, со која изразува подготвеност за изнаоѓање решение за спорот околу името, но и решителност за одбрана на јазикот кој во графата на ОН веќе е впишан како македонски, и за одбрана на (славјанскиот) македонски национален идентитет.

Второ. Врз основа на нашата јасна и јавна позиција да се преземе активност за добивање поддршка кај соседите, во меѓународната јавност, но и да се осмисли цела комуникациска стратегија за ослободување на дел од македонската јавност од неоснованите стравови за губење на идентитетот на нацијата.

И трето. Треба да се бара што е можно поширока согласност и поддршка од граѓаните на Македонија, но не треба да се стане заложник на сили кои не сакаат да го решат ова прашање и тие да бидат „изговорот“ за неделување.

Сепак, треба да се почитува јавно дадениот збор и да им се соопшти на граѓаните дека без нивна масовна поддршка на референдум, нема да се наметнуваат политички решенија за ова чувствително прашање и дека можеби набргу ќе имаат можност да се изјаснуваат околу тоа „Дали прифаќаат Република Македонија во меѓународните односи да го користи името - на пример – „Република Македонија (Горна)“ - и да ја отстрани последната пречка за влез во НАТО и на ЕУ?“.

Ве молиме прочитајте ги правилата пред да коментирате или превземате
Напомена: Мислењата и ставовите во оваа статија се на авторот и не ги одразува позициите на Институтот за комуникациски студии ниту на донаторот.

Надминување на сопствената авторитарност за имунит...
Предизвици за Владата од рецидивите на заробената ...
 

Коментари 5

Анонимен - Проф. од Правен Факултет on Петок, 10 Ноември 2017 15:00

Треба да дојдеме до меѓународно признавање преку ОН со преименување на референцата бивша југословенска Република Македонија во уставното име Република Македонија. Тоа во меѓународаната политичка теорија е процес познат како меѓународна легитимизација, каде државата со признавањето од другите земји стекнува легитимитет (и државност). Во случајот со Македонија, како полноправна членка на ООН, потребно за воспоставување уставното име во ООН, е само просто мнозинство од државите членки од присутните и кои гласаат (просто мнозинство во салата на Генералното Собрание на ООН). Во македонскиот случај, бројката на држави кои нѐ признале под уставното име е 133. Бројката е сосема доволна за да се постигне простото мнозинство од држави-членки од присутните кои гласаат за предметите кои не се од суштинско значење за ООН. Во салата на Собранието сигурно нема да има повеќе од 100 држави, а тоа значи дека во таков случај ни треба поддршка од само 51 држава-членка. Оваа цифра Македонија лесно може да ја оствари со лобирање.

Треба да дојдеме до меѓународно признавање преку ОН со преименување на референцата бивша југословенска Република Македонија во уставното име Република Македонија. Тоа во меѓународаната политичка теорија е процес познат како меѓународна легитимизација, каде државата со признавањето од другите земји стекнува легитимитет (и државност). Во случајот со Македонија, како полноправна членка на ООН, потребно за воспоставување уставното име во ООН, е само просто мнозинство од државите членки од присутните и кои гласаат (просто мнозинство во салата на Генералното Собрание на ООН). Во македонскиот случај, бројката на држави кои нѐ признале под уставното име е 133. Бројката е сосема доволна за да се постигне простото мнозинство од држави-членки од присутните кои гласаат за предметите кои не се од суштинско значење за ООН. Во салата на Собранието сигурно нема да има повеќе од 100 држави, а тоа значи дека во таков случај ни треба поддршка од само 51 држава-членка. Оваа цифра Македонија лесно може да ја оствари со лобирање.
Анонимен - Академик on Петок, 10 Ноември 2017 21:02

Се додека не се примени Стратегијата за името на проф. д-р Игор Јанев во Генералното собрание на ООН и Меѓународниот Суд на Правда проблемот со името нема да се реши! Се друго е празна прикаска. Споровите за државните имиња во меѓународното право не постојат.

Се додека не се примени Стратегијата за името на проф. д-р Игор Јанев во Генералното собрание на ООН и Меѓународниот Суд на Правда проблемот со името нема да се реши! Се друго е празна прикаска. Споровите за државните имиња во меѓународното право не постојат.
Анонимен - Рада on Сабота, 11 Ноември 2017 11:19

Споровите за државните имиња во меѓународното право не постојат. Нема примена на името.

Споровите за државните имиња во меѓународното право не постојат. Нема примена на името.
Анонимен - Вилен on Сабота, 11 Ноември 2017 09:19

Термините Горна е Северна имаат географска одредница. Додека терминот Нова, нема и треба да се отфрли од понатамошна употреба во преговорите и во пишување на предлозите.

Термините Горна е Северна имаат географска одредница. Додека терминот Нова, нема и треба да се отфрли од понатамошна употреба во преговорите и во пишување на предлозите.
Анонимен - SMK on Сабота, 11 Ноември 2017 14:13

Ние веќе имаме поинакво име, а тоа е Република Македонија (кај Грците е Македонија, во антиката беше монархија и империја Македонија). Државите немаат ексклузивни права на ИМИЊА. Споровите околу државните имиња на постојат! Право на избор на сопственото државно име е СУВЕРЕНО право исто како и право да се ПОСЕДУВА име или ПРАВНИОТ ИДЕНТИТЕТ. т.е. Правниот идентитет еднакво државното име , според меѓународното право! Зошто: ПРАВНИОТ ИДЕНТИТЕТ е нужен (основен и есенцијален) ЕЛЕМЕНТ на ПРАВНИОТ СУБЈЕКТИВИТЕТ т.е. правното лице. (ПРАВНИОТ СУБЈЕКТИВИТЕТ е натаму основен елемент од државноста). Оттаму спор НЕ ПОСТОЈИ, а нема основа ниту за квалификација ИРЕДЕНТИЗАМ, која е импутирана од Грција, или крадење и фалсификување име! Со преговорите ние сами се фаќаме во Грчката стапица, бидејќи однадвор се креира импресија дека ние сме ВИНОВНИ! Тие што не се виновни (читај виновни за иредентизам, наводно) не би преговарале за едно суверено правно кое е во внатрешната надлежност (на секоја држава)! Преговорите треба да се прекинат и да се покрене Националната Стратегија за ИМЕТО во ООН.

Ние веќе имаме поинакво име, а тоа е Република Македонија (кај Грците е Македонија, во антиката беше монархија и империја Македонија). Државите немаат ексклузивни права на ИМИЊА. Споровите околу државните имиња на постојат! Право на избор на сопственото државно име е СУВЕРЕНО право исто како и право да се ПОСЕДУВА име или ПРАВНИОТ ИДЕНТИТЕТ. т.е. Правниот идентитет еднакво државното име , според меѓународното право! Зошто: ПРАВНИОТ ИДЕНТИТЕТ е нужен (основен и есенцијален) ЕЛЕМЕНТ на ПРАВНИОТ СУБЈЕКТИВИТЕТ т.е. правното лице. (ПРАВНИОТ СУБЈЕКТИВИТЕТ е натаму основен елемент од државноста). Оттаму спор НЕ ПОСТОЈИ, а нема основа ниту за квалификација ИРЕДЕНТИЗАМ, која е импутирана од Грција, или крадење и фалсификување име! Со преговорите ние сами се фаќаме во Грчката стапица, бидејќи однадвор се креира импресија дека ние сме ВИНОВНИ! Тие што не се виновни (читај виновни за иредентизам, наводно) не би преговарале за едно суверено правно кое е во внатрешната надлежност (на секоја држава)! Преговорите треба да се прекинат и да се покрене Националната Стратегија за ИМЕТО во ООН.
Анонимен
Понеделник, 20 Ноември 2017
Поддржано од:       Имплементирано од:       Проект: