Дигитално поврзани, критички поделени: урбано-рурални нееднаквости во медиумската и информациската писменост во Кенија
Број 8 | мај 2026
Винсент Огбонаја Аличо
Свештеник, социолог и истражувачУДК: 316.334.55/.56-021.23:[07:37.011.22](669.1)
DOI: 10.64370/NCVL4171
Апстракт
Брзиот развој на дигиталната технологија го зголеми пристапот до информации во Африка, а Кенија не е исклучок. Сепак, зголемената поврзаност не доведе до еднакво ниво на критичко ангажирање со информации. Овој труд го истражува дигиталниот јаз меѓу дигиталниот пристап и медиумската и информациската писменост (МИП) во урбана и рурална Кенија, каде што инвестициите во инфраструктурата имаат приоритет пред вештините потребни за успешно движење низ дигиталните простори, оставајќи многу луѓе подложни на лажни вести и покрај тоа што се поврзани. Користен е мешан методолошки дизајн, кој ги комбинира квантитативните анкетни податоци добиени од 612 учесници со квалитативни податоци собрани преку 12 фокус-групи и 38 длабински интервјуа. Истражувањето е спроведено во Најроби како урбана средина и во окрузите Какамега и Килифи како рурални средини. Резултатите покажуваат дека урбаните испитаници користеле просечно 4,7 извори на информации и имале стапка на точно препознавање дезинформации од 67%, наспроти 2,1 извори и 31% кај руралните испитаници. Квалитативните докази сугерираат дека во руралните средини учесниците главно имаат мала доверба во информации што се темелат на социјални врски наместо на независна проверка, како и дека повеќето учесници се прекумерно самоуверени во своите способности за процена, што ја зголемува нивната ранливост на лажни информации. Трудот го претставува поимот „поврзани, но ранливи корисници“ за да ги објасни оние што имаат дигитален пристап, но немаат критичка компетентност. Ваквите резултати ги доведуваат во прашање пристапите кон дигитална инклузија засновани само на пристап и се залагаат за мултидимензионален модел што ја вклучува поврзаноста, но и развојот на медиумската писменост. Истражувањето предлага вклучување на МИП во националните наставни програми, инвестирање во обуки на ниво на заедница во рурални подрачја и креирање политики за дигитална инклузија што ги земаат предвид и пристапот и критичката способност.
