Родово-заснована медиумска писменост и онлајн-учество во ризични дигитални средини
Број 8 | мај 2026
Адебимпе Дезире Фашина, Олаџиде Л. Еведаиро
Technical University of Mombasa, KenyaУДК: 305:[077:37.011.22]
DOI: 10.64370/BEMD1808
Апстракт
Развојот на дигиталните технологии ги направи информациските и комуникациските можности подостапни, претворајќи ја медиумската писменост во важен извор на дигитално ангажирање и зајакнување. Сепак, дури и при слична достапност и технички вештини, сè уште постојат значајни родови разлики во онлајн-интеракцијата, особено во јавните и политичките дискусии. Овој труд ја истражува врската меѓу медиумската писменост, дигиталната самодоверба и онлајн-учеството низ родова перспектива, објаснувајќи зошто учесници со исто ниво на медиумска писменост покажуваат различни нивоа на учество, со посебно внимание на улогата на онлајн-вознемирувањето, самоефикасноста и општествените норми. Користен е мешан методолошки пристап, кој вклучува квантитативни анкети и квалитативни интервјуа за да се добијат и мерливи трендови и искуствени согледувања. Резултатите покажуваат дека мажите и жените имаат исто ниво на медиумска писменост и способност за препознавање дезинформации, но жените пријавуваат пониски нивоа на дигитална самодоверба и помала вклученост во видливи онлајн-однесувања. Онлајн-вознемирувањето и заканата од него претставуваат значајна пречка за ангажирањето, што доведува до самоцензура и помала видливост. Овие трендови се дополнително поддржани од општествени норми што не ги охрабруваат жените да се изразуваат асертивно. Значајно е што неучеството често претставува стратегиска реакција на перципираниот ризик, а не нужно недостиг на способност. Истражувањето утврдува дека дигиталното учество не е процес заснован само на вештини, туку зависи и од безбедноста, самодовербата и структурните услови. Трудот предлага родово чувствителни програми за медиумска писменост, засилени мерки за онлајн-безбедност и поттикнување инклузивни онлајн-простори што им овозможуваат на сите корисници смислено да учествуваат.
