Реалноста на продажбата: бодријар, хиперреалност и психологија на рекламирањето
Број 7 | декември 2025
Ѓорѓи Ристов
докторанд на Универзитетот за финансии и економија во ШангајАпстракт
Овој труд го анализира пресекот меѓу комуникацијата, психологијата и однесувањето на потрошувачите преку теоретската рамка на концептот на хиперреалноста на Жан Бодријар. Преку разгледување на влијанието на раните рекламни кампањи, се покажува дека тие не само што промовирале производи, туку и формирале социјални норми и создавале психолошка зависност кај потрошувачите. Овој процес се илустрира преку два емблематски случаи. Првиот е кампањата „Листерин“ од 1920-тите години, предводена од фармацевтската компанија „Ламберт“, која го воведе терминот „халитоза“ со цел да го претстави лошиот здив како медицински проблем и да создаде страв и потреба кај потрошувачите од купување на вода за испирање на уста. Вториот пример е кампањата за појадок „сланина и јајца“, иницирана од Едвард Бернејс за компанијата„ Бич- Нат Пекинг Компани“, која преку псевдонаучни препораки од лекари го претстави обилниот појадок како здравствена неопходност за американската јавност. Двата случаи ја покажуваат способноста на рекламата да создава хиперреални средини, во кои културните симболи и знаци го заменуваат директното искуство на реалноста, обликувајќи не само секојдневни навики, туку и колективни перцепции за нормалност и желба. Преку анализа на овие историски примери во рамки на теоријата на Бодријар, трудот ги истражува механизмите на психолошко убедување и начинот на кој се симулираат потребите на потрошувачите. Наодите можат да послужат како основа за понатамошни истражувања во областа на современото економетриско моделирање на однесувањето на потрошувачите, како и за разбирање на развојот на етичките и правните регулативи поврзани со манипулативни или суптилни практики на рекламирање. Во поширок контекст, оваа студија придонесува кон длабоко разбирање на тоа како медиумските хиперреалности продолжуваат да влијаат врз денешната економија, општествените норми и границите на законското убедување.
Клучни зборови: Хиперреалност; Однесување на потрошувачите; Социјална конструкција; Влијание на медиумите.
