Реалноста на продажбата: бодријар, хиперреалност и психологија на рекламирањето

Број 7 | декември 2025
Ѓорѓи Ристов
докторанд на Универзитетот за финансии и економија во Шангај

Апстракт

Овој труд го анализира пресекот меѓу комуникацијата, психологијата и одне­сувањето на потрошувачите преку теоретската рамка на концептот на хи­перреалноста на Жан Бодријар. Преку разгледување на влијанието на ра­ните рекламни кампањи, се покажува дека тие не само што промовирале произ­води, туку и формирале социјални норми и создавале психолошка зависност кај потрошувачите. Овој процес се илустрира преку два емблематски случаи. Први­от е кампањата „Листерин“ од 1920-тите години, предводена од фармацевтската компанија „Ламберт“, која го воведе терминот „халитоза“ со цел да го претстави лошиот здив како медицински проблем и да создаде страв и потреба кај потро­шувачите од купување на вода за испирање на уста. Вториот пример е кампањата за појадок „сланина и јајца“, иницирана од Едвард Бернејс за компанијата„ Бич- Нат Пекинг Компани“, која преку псевдонаучни препораки од лекари го претста­ви обилниот појадок како здравствена неопходност за американската јавност. Двата случаи ја покажуваат способноста на рекламата да создава хиперреални средини, во кои културните симболи и знаци го заменуваат директното искуство на реалноста, обликувајќи не само секојдневни навики, туку и колективни пер­цепции за нормалност и желба. Преку анализа на овие историски примери во рамки на теоријата на Бодријар, трудот ги истражува механизмите на психолошко убедување и начинот на кој се симулираат потребите на потрошувачите. Наодите можат да послужат како основа за понатамошни истражувања во областа на со­временото економетриско моделирање на однесувањето на потрошувачите, како и за разбирање на развојот на етичките и правните регулативи поврзани со ма­нипулативни или суптилни практики на рекламирање. Во поширок контекст, оваа студија придонесува кон длабоко разбирање на тоа како медиумските хиперреал­ности продолжуваат да влијаат врз денешната економија, општествените норми и границите на законското убедување.

Клучни зборови: Хиперреалност; Однесување на потрошувачите; Социјална конструкција; Влијание на медиумите.