Дипломатски притисок, безбедносни наративи и ранливост на СММИ: македонскиот референдум од 2018 година и неговите последици

Маја Славева

Апстракт

Овој труд ја анализира еволуцијата на меѓународната стратешка комуникација и нејзиното долгорочно влијание врз внатрешната демократија и нејзиниот легитимитет во Северна Македонија, почнувајќи од референдумот во 2018 година до 2025 година. Преку дефинирање на поимот „дипломатски притисок“, студијата анализира како безбедносно ориентираните наративи, применети преку традиционални дипломатски канали и рани дигитални операции на влијание, влијаеле врз политиката и когнитивната безбедност. Истражувањето се потпира на оригиналната емпириска студија на авторката од 2020 година со 464 испитаници, која документира значителен „дефицит на доверба“. Наодите ја истакнуваат перцепцијата на 53,2% од граѓаните дека овие повеќеслојни притисоци биле повеќе наметливи отколку убедувачки. Трудот тврди дека софистицираниот дигитален притисок забележан за време на референдумот во 2018 година, карактеризиран со агресивни кампањи на социјалните медиуми и алгоритамско таргетирање, претставувал претходник на софистицираното странско манипулирање и мешање со информации (СММИ/FIMI) што се забележува денес. Трудот утврдува јасна корелација меѓу перципираното мешање од 2018 година и денешниот „дефицит на отпорност“ во македонските институции, комбинирајќи ги овие лонгитудинални согледувања со студијата на ИКС од 2025 година за „Институционален одговор на СММИ“. Наодите сугерираат дека раната нормализација на дигиталниот и дипломатскиот притисок ја еродирала општествената когнитивна безбедност, оставајќи наследство на поларизација. Студијата заклучува дека институционалната борба против хибридните закани во 2025 година е длабоко вкоренета во нарушената јавна доверба воспоставена во периодот на референдумот, што бара стратегиско поместување од наративи наметнати одгоре надолу кон системско градење отпорност.